Over LETS

Hoe ontstond LETS?

LETS staat voor Local Exchange and Trading System. Het ontstond in 1983 in Courtenay, Canada. Ondernemers hadden daar geen dollars meer om elkaars goederen en diensten te betalen. Bewoner Michael Linton bedacht toen het LETS-systeem als lokaal betaalmiddel.

Michael Linton
Michael Linton

LETS staat voor eenvoudig, lokaal en transparant handelen. In de praktijk maakt dit een hechte en gezellige (ruil)groep.

Community currency

LETS betaaleenheden zijn een community currency. De munt is lokaal en heeft alleen waarde binnen de kring.

Community currencies
Community currencies: we slaan de handen ineen

De euro en de dollar zijn ‘fiat currencies’: aan de uitgifte en handel worden verdiend via rente. Community currencies zijn ‘metrisch’: ze meten slechts the flow of money.

Aan dat verschil zitten allerlei aspecten.


LETS in Nederland

De eerste LETS in Nederland werd opgericht in Gouda en de tweede (en grootste) was Noppes

In Nederland zijn ongeveer 35 actieve Lets-kringen. Zoals rotter-DAM, LETS-Veghel, LETS-het Gooi, LETS-Groningen, LETS Delft en LETS-Denbosch.

LETS-Drachten en omstreken
LETS-Drachten en omstreken

LETS elders

In België schreef de Gentse hoogleraar Lietaer over LETS. Er zijn veel ruilkringen in Vlaanderen.

Er zijn LETS-en in de UK, in Frankrijk waar LETS SEL heet, in Spanje, in de VS, Brazilië, Kenya …

Bron van inspiratie

Het Sustainable Finance Lab en DNB nodigden Noppes uit. Zie ook St. Ons Geld en economie prof Arjo Klamer (VU).

Sustainable financing
Sustainable financing

LETS-talk!

In 2016 nodigde Noppes ongeveer 70 collega-verenigingen in Nederland uit om eens kennis te maken en iets over hun LETS te vertellen.

LETS-Alkmaar, LETS-het Gooi en Noppes organiseren op 8 juni een herhaling in Hilversum: LETS-Talk#2. Geef je op bij: info@medialounge.nl.

LETS-Talk#1 (10juni2016): Lees het verslag
LETS-Talk#2 (8juni2024) staat op Facebook!

Laat maar rollen!

Oppotten van geld heeft bij LETS geen zin, Dagobert Ducks hebben er niets te zoeken.

Geld-moet-kunnen-rollen
Gel moet rollen

Rood staan is gezond

Want het stimuleert het aanbod. In een LETS leer je veel over (de waarde en functie van) geld.

Belastingdienst

Je kunt je LETS-saldo niet omwisselen in euros, maar je bent wel belastingplichtig. De Belastingdienst noemt Noppes en LETS met naam (!). Zij liet je voorheen met rust als je minder dan 3000 nop/jr omzette. Nu staat er o.a.: ondernemers moeten altijd aangeven, en: LETS-besturen moeten de waarde van hun eenheid in euro’s aangeven en desgevraagd ledengegevens verstrekken.


Dilemmas

Gesloten systeem.
Er is geen wisselkantoor. Om verdiend saldo zinvol uit te kunnen geven en te blijven handelen, ben je afhankelijk van het aanbod van je medeleden. In een kleine markt ligt stagnatie (handel op een laag pitje) op de loer. Is dat erg?

Klein maar fijn.
Voor een vitale markt is groter dus beter. Waarom zijn LETS dan overal klein? Dat is beter voor de sociale cohesie, voorkomt complexiteit en geeft minder kosten (en meer autonomie).

Groot doet pijn.
Als je (te) groot wordt, krijg je er de problemen van de Grote Markt (en groep) bij kado. Bij veel handel is o.a. betalingsverkeer geen sinecure.

Gemeenschapsgoed
Gemeenschapsgoed

Idealen.
Een LETS draagt maar een klein steentje bij aan een betere, rechtvaardigere en duurzamere wereld. Moeten we niet keihard aan de bak? Wel nee, we zijn onderdeel van iets heel groots: de commons beweging, Transition town, de circulaire economie.


Oplossingen

Markten koppelen?
Je kunt de markten en munten van meerdere ruilkringen aan elkaar knopen, dan krijg je veel meer vraag en aanbod.

Mycelium
Mycelium

Willen we dat?.
We zijn in eerste plaats lokaal. Er zijn noppen, zonnen, sterren, knikkers, boetjes, dammen, knopen, pauwen, kaaskoppen, schelpen, pebbles, watermunten … en wie gaat de regels van de koepelmarkt bepalen?

Wie gaan het doen?
En kan het zonder Echt geld? Noppes kreeg ooit subsidie en Melkertbanen. Inmiddels zijn we alweer 10 jaar zelfvoorzienend, en draaien we lekker op de jaarcontributies (20 eu) en actieve leden, maar een landelijk netwerk opzetten en onderhouden … het kan …

Slow money.
Klein blijven, het gezellig met elkaar hebben, dat is ook goed – Slow Money is prima!


Paradoxen

Lost in transition.
Sinds Noppes startte in 1993 vulde de markt zich met kringloopwinkels, Action en goedkope spullen via internet: Marktplaats, verkoopgroepen op Facebook, Nextdoor, Peerby … allemaal concurrenten voor (goederen op) de LETS-markt.

Stronger than ever..
Tegelijkertijd is er meer dan ooit behoefte aan echt contact, zijn de inkomensverschillen opnieuw gegroeid en worden de dominante currencies als nooit te voren uitgedaagd.

3Dprinten van noppen
3Dprinten van noppen

Ruilen is populair. Noppes doet mee aan het Ruilfestival in De Hallen, Amsterdam. Nopper Buzz gaf een demonstratie met 3D-printers.

Noppesmotto Ruil je Rijk!
Noppesmotto Ruil je Rijk!

LETS (sinds 1983) is lid van een grote familie van community currencies en complementair geld, van Timebank (1973) tot Bitcoin (2008):

TimeBank

Tien jaar voor LETS startte Teruko Mizushima in Japan de eerste Timebank. Bij Timebank reken je af in uren, of je nu advocaat bent of schoonmaker – een uur is een uur en een uur van jouw tijd is net zoveel waard als dat van een ander.

Timebanks
Timebanks: betalen met tijd

Timebanks vind je in Nederland, door heel Europa, overal. Kijk ook hier: Facebook, YouTube.

In 2013 werd Noppes uitgenodigd om in Straatsburg een EU-congres over armoedebestrijding bij te wonen (lees de conclusies). Magnani en Floris04 ontmoetten er Timebank Griekenland en voerden vele interessante gesprekken.

Noppes in Straatsburg, 2013
Noppes in Straatsburg, 2013

Timebank en LETS delen dezelfde waarden en richtlijnen:

  • Iedereen is gelijk
  • Geef en neem (reciprociteit)
  • Vertrouw elkaar
  • Iedereen is waardevol – ‘precious’

.


Bitcoin

Tientallen jaren na LETS lanceerde Satoshi Nakamoto (ook een Japanner? Nog steeds weten we niet wie Satoshi is) Bitcoin. Hij wilde het geld teruggeven aan de mensen en misbruik van overheden en banken onmogelijk maken.

Satoshi’s altcoin heeft een impact en schaal waar velen alts van watertanden (1,3 T$ marketCap), maar hoe pakt dat uit? Ondanks vergelijkbare idealen lijkt Bitcoin (BTC) weinig op LETS. LETS is simpel, transparant, sociaal en gebaseerd op onderling vertrouwen. Bitcoin is anoniem, een crypto currency, gebaseerd op gedigitaliseerd wantrouwen.

Bitcoin wordt weinig gebruikt als betaalmiddel voor reële transacties maar vooral om koerswinst te behalen. De vervloekte banken zijn vervangen door veilinghuizen die regelmatig gehackt worden. Het mijnen (creëren) van bitcoins slurpt gigantisch veel energie, niet echt duurzaam.

TheBlockchain
TheBlockchain

Niettemin introduceerde El Salvador de BTC als wettig betaalmiddel om er armoede mee te bestrijden (de volatiele munt wordt er helaas weinig gebruikt).

Op 10jan24 gaf de SEC groen licht en duwden Black Rock en andere grote beleggers de koers van BTC weer omhoog: je kunt nu officieel, makkelijk en veiliger beleggen in Bitcoin ETFs

De onderliggende blockchain technologie van Bitcoin is wel revolutionair (Smart Contracts).

Meer weten over Bitcoin en andere blockchain-coins? Volg dan de BNR  Cryptocast.


En verder …

Terug naar de gewone wereld van de kleine dingen …

Stichting STRO, Utrecht
Stichting STRO, Utrecht

STRO is de maker van onze betaal en profielen software Cyclos. De nieuwste versie is Cyclos4 Communities. De meeste LETS in Nederland gebruiken Cyclos 3 of 4.

STRO: “is één van de weinige organisaties ter wereld die alternatieven voor het geldsysteem ontwikkelt en in de praktijk brengt. Dit doen we omdat het huidige geldsysteem armoede en milieuproblemen veroorzaakt.”

STRO: “Doorbraak naar circulair geld“.

Circuit Nederland gaat verder als United Economy
Circuit Nederland gaat verder als
United Economy
De Utrechtse euro
De Utrechtse euro

Het Utrechtse Euro netwerk.
NPO Radio: “Zijn lokale munten zoals de ‘Utrechtse Euro’ de toekomst?